بهطورکلی بازارهای مالی به 6 دسته تقسیم میشوند:
بازار سهام (stock market)
بازار سهام یا همان بورس سهام از قدیمیترین و رایجترین انواع بازارهای مالی در دنیاست. در این نوع بازار، سهام شرکتهای مشخصی توسط سرمایهگذارهای مختلف به صورت عمومی خرید و فروش میشود.
هدف از فروش سهام یک شرکت، افزایش میزان سرمایه و نقدینگی شرکتها به منظور توسعهی کسبوکارشان است.
خرید و فروش سهام در پلتفرمهای مخصوصی انجام میشود. معاملهگرها هم میتوانند به صورت حضوری در سازمان بورس و هم به صورت غیرحضوری با استفاده از پلتفرمهای واسطه به نام کارگزار در بازار سهام فعالیت کنند.
بازار سهام نیویورک (New York Stock Exchange = NYSE)، بازار سهام شیکاگو (Chicago Stock Exchange = CHX)، بازار نزدک (Nasdaq) و بازار IRAs چند نمونه از بزرگترین بازارهای مالی جهان در کشور آمریکا هستند. بازار بورس اوراق بهادار تهران بزرگترین بازار سهام در کشور عزیزمان ایران است که حدود ۴۵ سال قدمت دارد.
بازار کالا (commodity market)
یکی دیگر از انواع بازار مالی بوده و همانطور که از نامش پیداست، محلی برای خرید و فروش داراییها و کالاهای فیزیکی است.
این داراییها در شاخههای مختلفی از جمله محصولات کشاورزی (مثل گندم، ذرت، سویا و … و حتی حیوانات اهلی مثل گاو و گوسفند)، انرژی و سوختهای فسیلی (مثل نفت، گاز، اعتبارات نفتی و …)، فلزات گرانبها (مثل طلا، نقره، پلاتینیوم و …) و کالاهای سافت (مثل قهوه، پنبه، شکر و …) خرید و فروش میشوند زیرا ، معاملهگرها در ازای پرداخت پول صاحب کالاهای واقعی میشوند.
به این بازارها بازار اسپات spot market هم گفته می شود.
از جمله این بازارها میتوان به بورس شیکاگو اشاره نمود
بازار اوراق قرضه (bond market)
نوعی از اوراق بهادار هستند که به موجب آن شرکت انتشاردهنده متعهد میشود مبالغ مشخصی (بهره سالانه) را در زمانهایی خاص به دارنده آن پرداخت کند و در زمان مشخص (سررسید) اصل مبلغ را باز پرداخت کند. دارنده اوراق به عنوان بستانکار حق دریافت اصل و بهره آن را دارد ولی هیچ مالکیتی در شرکت ندارد
این نوع اوراق بهادار بیشتر توسط کمپانیهای بزرگ صادر میشود؛ اما شهرداریها، ایالتها و برخی سازمانهای مستقل حکومتی نیز میتوانند اوراق قرضه صادر کرده و به فروش برسانند.
هدف از فروش اوراق قرضه، تأمین سرمایهی لازم پروژهها و عملیات مختلف است.
بازار مشتقات (derivative market)
منظور از مشتقات یا داراییهای مشتقشده، یک قرارداد بین دو یا چند معاملهگر روی ارزش یک یا مجموعهای از داراییهای توافقشده مثل سهام، کالا یا … است.
در بازار مشتقات، داراییهای واقعی خرید و فروش نمیشوند؛ در حقیقت چیزی که توسط معاملهگرها خرید و فروش میشود، از ارزش یک دارایی دیگر مثل کالا، سهام، شاخص، یا ارزدیجیتالی مثل بیت کوین مشتق شده و قیمت آن را دنبال میکند. پس یک دارایی مشتقشده به تنهایی فاقد ارزش ذاتی است و قیمت آن به ارزش یک دارایی دیگر لینک شده و مرتبط است
بازار تبادل ارز خارجی یا فارکس (FOREX, Foreign exchange market)
در این بازار ارز رایج کشورها مثل دلار، یورو، پوند، ین، کرون، فرانک و غیره با هم مبادله میشوند.
بیشترین حجم نقدینگی در بین تمام بازارهای مالی، به بازار تبادل ارزهای خارجی تعلق دارد. حجم مبادلات روزانه در این بازار بیش از ۵ ترلیون دلار بوده که از مجموع مبادلات بازارهای سهام و فیوچرز بیشتر است.
بازار تبادل ارزهای خارجی یک بازار غیرمتمرکز محسوب میشود و از مجموعهای از سیستمهای کامپیوتری و بروکرها در سراسر جهان تشکیل شده است. از مهمترین فعالان بازار بازار تبادل ارزهای خارجی میتوان بانکها، کمپانیهای تبلیغاتی، بانکهای مرکزی، شرکتهای مدیریت سرمایه و صندوقهای پوشش ریسک را نام برد.
همچنین بروکرها (همان کارگزارها) و سایر سرمایهگذارها و حتی مردم معمولی نیز میتوانند در بازار تبادل ارزهای خارجی فعالیت کنند و به مبادلهی ارز کشورهای مختلف بپردازند
هرچند که در واقع تعریف و اساس فارکس صرفا بر خرید و فروش ارزها بنا نهاده شده است. لکن امروزه تقریبا اکثر کارگزارهای فارکس به شما اجازه معامله روی طیف وسیعی از ابزارها را می دهند. از جمله موارد قابل معامله طلا, نقره, نفت, سهام شرکت های بزرگ دنیا و حتی بیتکوین و اتریوم است.
بازار ارزهای دیجیتال (Cryptocurrency market)
با پیشرفت علم و حرکت صنایع به سمت دنیای دیجیتال، بازارهای مالی نیز از این قاعده مستثنی نماندند. در راستای این تغییرات، شاخه جدیدی به نام ارزهای دیجیتال به جهان معرفی شد.
ارز دیجیتال در زبان فارسی معادل کریپتو کارنسی (Cryptocurrency) در انگلیسی بوده و از دو کلمه کریپتو Crypto به معنای رمز نگاری و Currency به معنی پول یا ارز تشکیل شده است. در فارسی بخاطر همین گاهی بهش رمز ارز یا ارزهای رمز نگاری شده هم میگن. در اصل ارزهای دیجیتال، ارزهایی هستن که که با پروتکل های رمزنگاری طراحی شده ان و بصورت دیجیتال نگهداری و منتقل میشن و شکل فیزیکی ندارن و تموم اطلاعات مربوط به این ارزها و همه تراکنش های این ارزها در یک شبکه ی دیجیتالی بنام بلاکچین صورت میگیره و در صرافی ارز دیجیتال مبادله میشه.